Przedawnienie faktury — czy wezwanie do zapłaty wystarczy?

Dlaczego trzeba najpierw ustalić rodzaj roszczenia?

Art. 118 Kodeksu cywilnego przewiduje zasadniczo sześć lat, a dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej — trzy lata, jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przykładem wyjątku jest art. 554: roszczenia ze sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem dwóch lat.

Nie oznacza to, że każda faktura wystawiona przez przedsiębiorcę ma termin dwuletni lub trzyletni. Inne reguły mogą dotyczyć różnych typów umów, usług lub żądań. Najpierw trzeba ustalić, za co dokładnie należy się zapłata i jaka norma ma zastosowanie.

Od kiedy liczyć termin i co oznacza koniec roku?

Co do zasady bieg przedawnienia zaczyna się od wymagalności roszczenia. Nie musi to być dzień wystawienia faktury. Trzeba sprawdzić umowę, uzgodniony termin, wykonanie świadczenia i ewentualne warunki płatności. Gdy wymagalność zależy od czynności uprawnionego, znaczenie może mieć najwcześniejszy możliwy termin jej podjęcia.

Według art. 118 koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Reguła ta nie zwalnia z ustalenia właściwego okresu i zdarzeń wpływających na jego bieg.

Dlaczego kolejne wezwanie nie zatrzymuje zegara?

Jednostronne pismo wierzyciela, telefon czy przypomnienie o fakturze nie są same w sobie podstawą przerwania przedawnienia. Nie należy więc traktować regularnego wysyłania monitów jako zabezpieczenia terminu.

Przerwanie może nastąpić m.in. przez uznanie roszczenia przez dłużnika albo odpowiednią czynność przed sądem lub innym uprawnionym organem, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Skuteczność konkretnej czynności wymaga oceny — samo przygotowanie niewysłanego pozwu oczywiście nie wystarcza.

Uznanie, mediacja i ugoda — różne mechanizmy.

Odpowiedź dłużnika, częściowa spłata lub prośba o raty mogą mieć znaczenie dla oceny uznania długu, ale nie należy automatycznie nadawać każdej wiadomości identycznego skutku. Liczą się okoliczności, treść i zakres roszczenia. Po skutecznym przerwaniu termin biegnie na nowo; przy odpowiednich czynnościach w postępowaniu nie rozpoczyna się ponownie do jego zakończenia.

Obecne przepisy przewidują natomiast zawieszenie biegu przedawnienia przez czas mediacji w odniesieniu do roszczeń objętych umową o mediację oraz przez czas postępowania pojednawczego dla roszczeń objętych zawezwaniem do próby ugodowej. Zawieszenie nie jest tym samym co przerwanie i rozpoczęcie całego okresu od nowa. Przy starszych sprawach trzeba dodatkowo uwzględniać przepisy przejściowe.

Strony nie mogą umownie skracać lub przedłużać ustawowych terminów przedawnienia. Przed podpisaniem dokumentu zobacz poradnik o ugodzie i spłacie na raty.

Co oznacza upływ terminu?

W typowej relacji niekonsumenckiej dłużnik może uchylić się od zaspokojenia przedawnionego roszczenia, powołując się na przedawnienie. Szczególne zasady dotyczą roszczeń przeciwko konsumentom: po upływie terminu co do zasady nie można domagać się ich zaspokojenia, z ustawowo określoną możliwością wyjątkowej oceny przez sąd.

Nie należy upraszczać tego do stwierdzenia, że dług zawsze automatycznie „znika”. Inaczej trzeba też analizować roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem lub określoną ugodą: art. 125 zasadniczo przewiduje sześć lat, z odrębną regułą dotyczącą przyszłych świadczeń okresowych. Należność główna i odsetki mogą wymagać osobnych obliczeń.

Jak przygotować analizę dat?

Zbierz umowę, faktury, daty wymagalności, wpłaty, korespondencję dłużnika i dokumenty wszystkich wcześniejszych postępowań. Kancelarii przekaż pełną chronologię, również dokumenty zakończenia egzekucji. Jeśli termin może być bliski, zaznacz to już podczas umawiania konsultacji w Opolu.

Podstawy prawne i materiały

• Kodeks cywilny — art. 117–125 i 554.

Powiązane poradniki

• Co powinno zawierać wezwanie do zapłaty?
• Przedawnienie po zakończeniu bezskutecznej egzekucji